Een verhaal over loslaten, groeien en moed, met een psychologische blik.
Jennifer Seesing
Hoofdstuk 2
(Doornroosje) Prins Phillip “Mijn eerste liefde”
De brief lag naast mijn schrift, precies waar ik hem die ochtend had neergelegd. Wanneer ik opkeek, zag ik mijn naam op de envelop. Ik kende inmiddels iedere haal van zijn handschrift. Toch had ik hem die avond opnieuw gelezen, alsof er tussen dezelfde woorden nog iets te vinden was dat mij eerder was ontgaan.
Beneden werd de voordeur gesloten. Mijn lessen voor de volgende ochtend waren voorbereid. Op mijn tafel wachtte een halfgeschreven verhaal. Ik had de hele avond aan die tafel gezeten zonder er een zin aan toe te voegen.
Als kind hield ik van sprookjes waarin iemand terugkwam. Een prins die een lange weg aflegde, een verloren geliefde die de juiste deur vond. Ik vroeg mijn moeder soms dezelfde passage opnieuw te lezen. Vooral het ogenblik waarop alles nog verkeerd leek te gaan, vlak voordat het toch goed kwam.
Later ontdekte ik hoe gemakkelijk een leven zich om een belofte heen kon vormen. Je hield een middag vrij. Je stelde een vraag nog even uit. Je vertelde jezelf dat iemand tijd nodig had en vond daar vervolgens zoveel verklaringen voor dat je nauwelijks meer merkte hoeveel tijd er verstreek.
Er waren mannen geweest die ik oprecht had liefgehad. Bij de een bleef ik terugverlangen naar wie wij in het begin waren geweest. Bij een ander zag ik een toekomst in de ogenblikken waarop hij dichtbij kwam. Zodra hij weer afstand nam, probeerde ik te begrijpen wat er veranderd was. Ik las zijn woorden opnieuw, onderzocht mijn antwoorden en bedacht wat ik bij een volgende ontmoeting beter zou kunnen zeggen.
Ik doopte mijn pen in de inkt en trok het schrift naar me toe. Op de eerste bladzijde stond een verhaal dat ik maanden eerder was begonnen. Een meisje liep door een bos, overtuigd dat iemand haar tegemoet zou komen. Ik had haar bij een splitsing laten staan. Verder was ik nooit gekomen. Met mijn vingertop streek ik langs de rand van het papier.
In het dorp waar ik woonde, werden inmiddels andere verhalen over mij verteld. Sommige had ik via omwegen gehoord, andere werden stil wanneer ik een ruimte binnenkwam. Ik had brieven opgesteld om mij te verklaren en ze vervolgens verscheurd. Soms oefende ik onderweg hele gesprekken, zodat ik eindelijk de juiste woorden zou hebben wanneer iemand mij naar de waarheid vroeg.
Op dat moment wachtte ik, maar kwam niet. Niemand vroeg naar mijn kant van het verhaal.
Ik keek naar de brief naast mijn schrift. Er hadden mooie woorden in gestaan. Ik had ze geloofd, en op het moment dat ze geschreven werden, waren ze misschien ook gemeend. Wat ik steeds moeilijker kon negeren, was hoe eenzaam ik mij voelde nadat ik ze had gelezen.
Buiten reed een rijtuig voorbij. Het geluid van de wielen stierf langzaam weg. Ik sloeg een nieuwe bladzijde om. Voor het eerst vroeg ik mij af wat ik zou schrijven wanneer ik geen rekening hoefde te houden met zijn terugkeer. Welke plannen ik zou maken. Waar ik zou willen wonen. Of ik mijn verhalen ooit aan iemand zou durven laten lezen.
De antwoorden kwamen aarzelend. Bij sommige voelde ik onmiddellijk de behoefte ze kleiner te maken.
Toch schreef ik door.
Boven aan de bladzijde zette ik mijn naam.
Clara.
Daaronder begon ik bij de eerste liefde.

Bij onze eerste ontmoeting had ik het gevoel dat ik hem herkende. Ik kon niet precies uitleggen waarom. Er was iets vertrouwds, alsof we elkaar al jaren kenden.
Hij werd mijn eerste liefde. Als ik aan hem terugdenk, denk ik ook aan wie ik toen was. Aan hoe vanzelfsprekend het voelde om te dromen, te genieten van kleine dingen en te geloven dat er van alles mogelijk was.
Met hem kreeg de toekomst een andere betekenis. Er was iemand met wie ik me een leven kon voorstellen. De afstand tussen ons hoorde daarbij. Die leek iets wat we uiteindelijk zouden overbruggen, als we maar geduld hadden en erin bleven geloven. Onze ontmoetingen werden momenten om naartoe te leven. Daarna ging ieder terug naar zijn eigen leven.
Wat maakt een eerste liefde bijzonder?
Een eerste liefde kan verbonden raken met een periode waarin je veel over jezelf ontdekt. Onderzoek naar jonge romantische relaties laat zien dat die relaties betekenisvol kunnen zijn voor je ontwikkeling en welzijn (Collins et al., 2009).
Bij hem ontdekte ik hoe het was om verliefd te zijn en mogelijkheden te zien met iemand. We kwamen uit verschillende werelden. Ik was het meisje uit de grote stad Rotterdam. Hij groeide op in een zeer gelovig gezin in een klein dorp.
Door hem maakte ik kennis met een andere achtergrond en een andere manier van leven. Dat maakte onze tijd samen bijzonder. Ik ontdekte iets van zijn wereld en merkte tegelijk hoeveel er buiten mijn eigen vertrouwde omgeving te ontdekken viel.
Het zijn mooie herinneringen. Juist daarom is het soms lastig om te weten waarnaar ik terugverlang. Naar hem? Naar wat ik dacht dat we konden worden? Of naar de manier waarop ik door hem naar het leven ging kijken?
Hoe herinneringen meebewegen
Conway en Pleydell-Pearce (2000) beschrijven hoe autobiografische herinneringen worden opgebouwd vanuit onze kennis over ons leven, in samenhang met onze huidige doelen en ons zelfbeeld. Wat we terughalen, houdt daardoor ook verband met wat ons op dat moment bezighoudt.
Als ik aan hem dacht, kwamen vaak de mooie momenten naar voren. De herkenning, zijn verhalen en het gevoel dat er nog zoveel mogelijk was. Hij beloofde me de wereld. Die beloften bleven onderdeel van mijn herinnering, ook wanneer een vervolg uitbleef. Door de grote afstand voelde wachten vanzelfsprekend. Wat ik nauwelijks doorhad, was hoe sterk ik mijn geluk aan een volgende ontmoeting verbond.
Mijn leven in Nederland ging door. Ik ging naar school, werkte en sprak af met vrienden. Toch voelde het alsof een deel van mijn leven stilstond. Ik deed wat ik altijd deed, maar het geluk waarop ik hoopte, lag voor mijn gevoel ergens anders.
Was het mijn droomwereld, of die van ons samen?
In de periodes waarin we elkaar niet zagen, wist ik maar gedeeltelijk hoe hij zijn leven beleefde. Miste hij mij zoals ik hem miste? Leefde hij even sterk toe naar een volgende ontmoeting? Of nam onze liefde in zijn dagelijks leven een andere plaats in?
Stafford en Merolla (2007) onderzochten idealisering in langeafstandsrelaties. Zij vonden onder meer dat weinig ontmoetingen in het dagelijks leven samenhingen met sterkere idealisering. De overgang naar dichtbij elkaar wonen kon vervolgens nieuwe moeilijkheden zichtbaar maken. Hun onderzoek helpt me nadenken over hoeveel we werkelijk van elkaars gewone leven kenden.
Tijdens onze ontmoetingen voelde de band sterk. Maar we hadden minder gelegenheid om te ontdekken hoe het zou zijn op gewone dagen, met werk, verplichtingen en verschillen waar je samen uit moet komen.
Misschien stelden we ons bij dezelfde toekomst verschillende dingen voor. Wat voor mij steeds concreter werd, kon voor hem nog een mogelijkheid zijn waarover we praatten. Dat weet ik niet. Achteraf zie ik wel dat onze gesprekken over later me meer zekerheid gaven dan de stappen die we op dat moment zetten.
Verlangde ik ook naar mezelf?
Later heb ik me afgevraagd of ik bij hem ook verlangde naar wie ik toen was. Een jongere versie van mezelf, die onbevangen kon genieten en makkelijk droomde over later.
Onderzoek van Sedikides et al. (2015) laat zien dat nostalgie het gevoel van verbondenheid tussen je vroegere en huidige zelf kan versterken. Een herinnering kan je helpen ervaren dat eerdere delen van jezelf nog bij je horen.
Misschien dacht ik bij hem ook aan de Clara die nieuwe dingen durfde te ontdekken. Die kanten van mezelf waren verbonden geraakt met onze ontmoetingen. Daardoor kon het voelen alsof ik hem nodig had om ze weer te ervaren.
Nu kan ik onderzoeken hoe ik die ruimte zelf terugbreng. Wat maakt me nieuwsgierig? Waar krijg ik plezier van? Welke dromen passen nog bij mij? De herinnering aan hem kan me helpen die vragen te stellen.
Wat hechting me helpt begrijpen
Hazan en Shaver (1987) beschreven romantische liefde vanuit de hechtingstheorie. Zij onderzochten hoe verschillen in hechting samenhangen met de manier waarop mensen nabijheid, vertrouwen en onzekerheid in liefdesrelaties ervaren.
Bij mezelf herken ik hoe belangrijk zijn aandacht kon worden. Ik joeg hem niet na en smeekte hem niet om contact. Toch had zijn toenadering veel invloed op hoe ik de mogelijkheden tussen ons zag.
Hij sprak over een toekomst samen. Over trouwen en bij elkaar zijn. Ik was zeventien en geloofde erin. Die toekomst gaf me iets om naartoe te leven, ook wanneer het contact tussendoor tegenviel.
Na meerdere jaren leek het eindelijk concreet te worden. De eerste plannen voor een definitieve verhuizing werden gemaakt. Eerst zou hij nog een keer naar mij in Nederland komen.
Hij kwam niet…
Zijn verklaring klonk voor mij als een slecht excuus. Ik had meteen het gevoel dat hij me niet de werkelijke reden vertelde. Na alles waar we over hadden gesproken, kwam juist dat hard aan.
Kon hij zijn vertrouwde leven achterlaten?
Ik heb me afgevraagd of de stap naar een ander leven te groot voor hem werd. Had hij moeite om los te komen van zijn vertrouwde omgeving? Werd het verschil tussen dromen over een toekomst en er werkelijk iets voor veranderen pas op dat moment voelbaar?
Samuelson en Zeckhauser (1988) beschrijven de status-quo-bias. In hun onderzoek kozen mensen relatief vaak voor het behouden van de bestaande situatie. Dat onderzoek ging over besluitvorming in het algemeen. Het biedt een mogelijke invalshoek om te begrijpen waarom veranderen moeilijk kan zijn, ook wanneer een alternatief aantrekkelijk klinkt.
Voor mij klonk een nieuw leven als een avontuur. Misschien zag hij ook dingen die hij zou verliezen of achterlaten. Achteraf speelden er ook heel andere redenen. Wat ik op dat moment wel wist, was dat hij niet kwam. Mijn toekomstbeeld moest zich aanpassen aan een keuze die hij daadwerkelijk had gemaakt.
Mijn eigen aandeel
Ik geloofde erin. Ik was jong, misschien ook naïef, en zag het als een avontuur. Er was nog zoveel te ontdekken. Als we elkaar opnieuw ontmoetten, gaf dat me al snel het vertrouwen om het weer te proberen. Achteraf zie ik hoe die onbevangenheid meespeelde in mijn keuzes.
Tegelijk wist ik nog niet goed wie ik was en wat ik zelf wilde. Was ik de Jennifer die ik bij hem ervoer, of de Jennifer die thuis haar gewone leven leidde? Welke toekomst wilde ik voor mezelf, ook als hij daar geen deel van zou uitmaken?
Aron et al. (1991) beschrijven hoe in een hechte relatie aspecten van de ander onderdeel kunnen worden van je eigen zelfbeeld. Daarnaast onderzochten Campbell et al. (1996) zelfconcepthelderheid, de mate waarin je een duidelijk, samenhangend en stabiel beeld van jezelf hebt.
Mijn leven in Nederland bestond nog steeds. Toch liet ik de toekomst met hem zo zwaar wegen dat ik minder onderzocht wat ik hier zelf wilde opbouwen. Ik gaf mijn droom veel ruimte en keek minder kritisch naar wat er in het heden gebeurde. Mijn aandeel zit voor mij in die keuzes. Ik kan begrijpen waarom ik ze toen maakte en tegelijk leren om mijn eigen wensen beter te blijven kennen.
Het kantelpunt
Dat hij beloofde te komen en uiteindelijk niet kwam, was een enorme klap. Was wat we hadden meegemaakt voor hem zo makkelijk opzij te zetten? Mijn liefde sloeg om in boosheid en afschuw. Ik kon hem op dat moment niet meer zien als de lieve jongen op wie ik verliefd was geworden. Hij werd de jongen die mijn hart in duizend stukken had gebroken.
Die boosheid gaf me aanvankelijk kracht. Ze hielp me afstand te nemen, opnieuw te beginnen en door te gaan. Na ongeveer een halfjaar nam ze af. Toen kwamen de twijfels en de vragen terug.
We hadden een sterke band gehad en zoveel mooie momenten gedeeld. Waarom was hij niet gekomen? Waarom die verklaring? Wat zat erachter?
Ik besloot hem een mail te sturen en om duidelijkheid te vragen. Hij antwoordde en gaf me uitleg die ik nodig had. Zijn woorden waren moeilijk om te lezen, maar hielpen me begrijpen hoe hij het had beleefd. Hij schreef dat hij van me had gehouden en onze momenten ook als bijzonder had ervaren.
Daarmee kreeg de liefde die ik me herinnerde weer wat ruimte. De teleurstelling bleef, maar ik kon ook erkennen dat de mooie momenten betekenis hadden gehad.
Verdergaan zonder te weten hoe
Het loslaten duurde lang. In de periode daarna deed ik mijn best om door te gaan, maar ik wist nauwelijks hoe ik dat op een gezonde manier kon doen. Niemand had me geleerd hoe ik zo’n verlies kon verwerken en tegelijk open kon blijven staan voor liefde.
Voor mijn gevoel verloor ik mezelf daarin compleet. Ik geloofde niet meer in liefde en ging haar minder serieus nemen. In mijn gedachten werd het een sprookje. Mooi voor even, maar waarschijnlijk niet voor altijd.
Achteraf vraag ik me af of die overtuiging me hielp om teleurstelling op afstand te houden. Wanneer ik minder verwachtte, hoefde ik misschien minder te riskeren. Tegelijk kon die houding invloed hebben op de ruimte die ik een nieuw contact gaf.
Herkennen, ervaren en loslaten
Herkennen betekent voor mij onderscheid maken tussen wat er gebeurde en wat ik daaruit over liefde ben gaan afleiden. Hij kwam niet, terwijl we daar afspraken over hadden gemaakt. Dat raakte mijn vertrouwen. De gedachte dat liefde nooit zou blijven, was een bredere conclusie die ik daarna meenam.
Ik kan onderzoeken wanneer een nieuwe situatie iets van die oude ervaring oproept. Als iemand minder van zich laat horen of een afspraak afzegt, wat gebeurt er dan bij mij? Hoe snel verwacht ik opnieuw teleurstelling? En wat weet ik op dat moment werkelijk over de ander?
Ervaren betekent ruimte geven aan wat ik toen verloor. Ik was verdrietig om hem en om de toekomst waarin ik had geloofd. Mijn boosheid hielp me aanvankelijk vooruit. Later kwam er ruimte om ook het verdriet daaronder te voelen.
Loslaten betekende dat ik de betekenis van mijn eerste liefde kon bewaren zonder mijn leven verder op zijn beloften te richten. Zijn antwoord hielp me iets af te sluiten. Daarna moest ik zelf ontdekken wat ik wilde en hoe ik opnieuw vertrouwen kon opbouwen. Toch denk ik dat het afsluiten van een eerste liefde nooit helemaal mogelijk is. De eerste liefdes in onze levens houden een speciaal plekje in ons hart.
Wat was mijn les?
Deze eerste ervaring met liefde heeft invloed gehad op mijn verwachtingen. Ik ontdekte hoe fijn verbondenheid kon voelen en hoe pijnlijk het was wanneer een toekomst waarop ik rekende niet doorging. In latere contacten kon onzekerheid iets van die eerdere teleurstelling oproepen.
Ik wil zorgvuldig kijken naar die gevoelige plekken. Welke reactie hoort bij wat er nu gebeurt? Welk deel herken ik uit mijn eigen geschiedenis? Die vragen helpen me om een nieuwe persoon beter te leren kennen, met aandacht voor wat ik zelf meebreng.
Mijn terugblik gaat ook over hoe ik wilde liefhebben en hoe weinig ik nog van liefde wist. Over mooie, bijzondere momenten waarin ik me vrij en onbevangen voelde.
Ondanks de afloop had ik deze ervaring niet willen missen. Een deel van wat ik toen ontdekte, wil ik graag behouden. Genieten van kleine dingen. Nieuwsgierig zijn. Iets durven verwachten van het leven.
Doornroosje en Prins Phillip
In het verhaal van Doornroosje herken ik het gevoel iemand te ontmoeten die je al lijkt te kennen. Alsof de ander past bij een droom die er al was voordat jullie elkaar tegenkwamen.
Als ik mijn verhaal naast het hare leg, stel ik me Doornroosje voor als iemand die jarenlang heeft gedroomd. Zo bleef ook bij mij een beeld bestaan van wat onze liefde had kunnen worden. Iedere nieuwe ontmoeting kon die oude mogelijkheid weer dichtbij brengen.
Langzaam begon ik me af te vragen hoeveel daarvan bij hem hoorde en hoeveel bij het verhaal dat ik zelf had meegenomen. Hij was mijn eerste liefde. De toekomst die ik me bij hem voorstelde, was ook gevormd door mijn eigen dromen.
Misschien betekent wakker worden voor mij dat ik kan zien wat er werkelijk tussen ons was, met de mooie momenten en de teleurstellingen erbij. En dat ik vervolgens verder kan dromen over een leven dat past bij wie ik nu ben.
Al die tijd heb ik gedroomd. Ik ben gestopt met wachten en het werd tijd om mijn eigen dromen waar te maken.
LEES VERDER… Hoofdstuk 3: (Rapunzel)Toen ik stopte met wachten! Flynn Rider “We houden het casual”

Bronnen
Collins, W. A., Welsh, D. P., & Furman, W. (2009). Adolescent romantic relationships. Annual Review of Psychology, 60, 631–652.
Conway, M. A., & Pleydell-Pearce, C. W. (2000). The construction of autobiographical memories in the self-memory system. Psychological Review, 107(2), 261–288.
Hazan, C., & Shaver, P. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511–524. Sedikides, C., Wildschut, T., Routledge, C., & Arndt, J. (2015). Nostalgia counteracts self-discontinuity and restores self-continuity. European Journal of Social Psychology, 45(1), 52–61.
Geef een reactie