Toen ik stopte met wachten! H1

Een verhaal over loslaten, groeien en moed, met een psychologische blik.
Jennifer Seesing


Hoofdstuk 1
Peter Pan “We gaan het samen proberen”

‘U staat op mijn voet.’

De man tegenover mij keek onmiddellijk naar beneden. ‘Dat verklaart waarom ik niet verder kwam.’

Ik moest lachen, hoewel ik dat niet van plan was geweest. De dans was nog maar net begonnen en hij had mij al tweemaal de verkeerde kant op gestuurd. Achter hem probeerde een oudere dame met haar blik duidelijk te maken dat wij de doorgang versperden. Hij deed een stap opzij en boog zich iets naar mij toe.

‘We kunnen volhouden dat dit een nieuwe dans is.’
‘Dan zult u iemand moeten vinden die hem wil leren.’
‘U lijkt mij bijzonder geduldig.’
‘Die indruk kan snel veranderen.’

Ditmaal lachte hij. Het was een open, aanstekelijke lach, waardoor ik vergat te kijken wie ons gadesloeg. Toen de muziek eindigde, had ik nauwelijks gemerkt dat wij de laatste passen hadden overgeslagen. Hij bracht me naar de rand van de zaal en nam twee glazen van een dienblad. Om ons heen werden namen genoemd, huwelijken besproken en uitnodigingen uitgewisseld.

Hij wilde weten waar ik om lachte wanneer ik alleen was.
Ik keek hem even aan.

‘Klinkt misschien raar, maar boeken, meestal.’
‘Dat is een veilig antwoord.’

Hij stelde vragen waar ik plezier in had. Welk boek ik zelf had willen schrijven. Waarheen ik zou vertrekken als er morgenochtend een rijtuig voor mij klaarstond. Wat ik als kind had gedacht dat ik later zou worden.

‘Schrijfster,’ antwoordde ik.

Hij vertelde dat hij ook een boek geschreven had en ik dacht gelijk dan hebben we waarschijnlijk veel onderwerpen om over te praten. Ik draaide het glas tussen mijn vingers. Gewoonlijk vertelde ik over mijn werk, de kinderen, hun vorderingen. Hij bleef geïnteresseerd in het verhaal dat ik slechts aan een paar mensen had laten lezen.

‘Waar gaat het over?’

Ik begon voorzichtig. Na enkele zinnen stelde hij een vraag, en daarna nog een. Voor ik het wist, vertelde ik hem over een personage dat ik nergens heen kreeg en een einde waarover ik twijfelde.

Hij luisterde met zijn hoofd iets schuin. Ik hoorde mezelf sneller praten. Toen iemand hem bij zijn naam riep, stak hij een hand op zonder zich meteen om te draaien.

‘Ik wil weten hoe het afloopt,’ zei hij.

‘Dat weet ik zelf nog niet.’

‘Dan moet u het mij vertellen zodra u het ontdekt.’

Later die avond zocht hij mij opnieuw op. Hij kwam naast me staan terwijl de volgende dans werd aangekondigd en bood zijn arm aan.

‘Zullen we het nog eens wagen?’

Ik zette mijn glas neer.

Er was die avond weinig nodig om mij gelukkig te maken. Een blik door de zaal. Zijn hand die de mijne vond. De ontdekking dat ik bij hem iets durfde te zeggen voordat ik had bedacht hoe het zou klinken.

Toen vroeg hij me… ‘Wat is jouw grootste angst?’
Dat was niet een vraag, die ik verwachtte en eigenlijk ook helemaal geen antwoord op wilde geven. Maar toch gaf ik antwoord ‘veroordeeld te worden voor wie ik ben”.
Na mijn antwoord bleef hij me aankijken en zei ineens ‘De volgende keer wil ik graag het verhaal daarachter horen’.

Onderweg naar huis bedacht ik wat ik hem de volgende keer over mijn verhaal zou vertellen. Alles? Alleen de grote lijnen?

Thuis trok ik mijn jas uit en ging gelijk aan mijn bureau zitten.

Op een nieuwe lege bladzijde schreef ik zijn naam.
“Peter Pan”

De eerste avond voelde magisch. Het was lang geleden dat ik iets voor iemand voelde. Ik deed dingen, die ik normaal nooit zou doen. Ik nam risico’s en genoot ervan. De volgende ochtend stond ik op met het idee dat dit een nieuw begin kon zijn.

De eerste tijd genoten we van elkaars aandacht en toonden we interesse in elkaars leven. Tot hij vertelde waarom hij dacht dat het tussen ons niet zou werken. Ik kon zijn redenen begrijpen en accepteerde zijn besluit.

Maar hij kwam terug.

“Dit keer gaan we het écht proberen, jij en ik.”

Een tijdje ging het weer goed. Vervolgens verbrak hij het contact opnieuw. De tijd tussen zijn toenadering en zijn terugtrekking werd steeds korter. Hij beloofde verandering en ik gaf hem opnieuw een kans.

Wanneer hij terugkwam, leek een gezamenlijk vervolg nog mogelijk. Die momenten van hoop en blijdschap werden afgewisseld met angst, verdriet en verwarring. Om te begrijpen wat er tussen ons gebeurde, begon ik vanuit verschillende perspectieven naar zijn gedrag en mijn eigen reacties te kijken.


Misschien meende hij het allebei

Misschien meende hij het toen hij zei dat hij verder wilde én toen hij uitlegde waarom hij dacht dat het niet zou werken. In de psychologie heet het relationele ambivalentie wanneer iemand tegenstrijdige wensen of gevoelens ervaart rond nabijheid. Je kunt graag dichter bij iemand komen en tegelijk redenen voelen om afstand te houden (Mikulincer et al., 2010).

Dat maakte zijn twijfel voor mij voorstelbaar. Ik interpreteerde die soms als angst. Misschien wilde hij wel, maar vond hij het moeilijk om zich eraan over te geven. Of dat zijn ervaring werkelijk beschreef, wist ik niet.

Vanuit die gedachte bleef ik me in hem verplaatsen. Ik probeerde hem gerust te stellen en zocht verklaringen voor zijn terugtrekking. Achteraf vraag ik me af of ik daarmee ook gedrag voor mezelf aannemelijk maakte dat me intussen pijn deed. Mijn begrip voor zijn mogelijke worsteling maakte afscheid nemen lastiger.


Misschien zag hij geen gezamenlijke toekomst

Het kan ook zijn dat hij me leuk vond, maar minder graag verder wilde dan ik. Een veelbelovend begin vertelt maar een deel van het verhaal. Onderzoek naar beginnend daten laat zien dat eerste aantrekkingskracht en de indruk dat je bij iemand past latere belangstelling en toenadering deels voorspellen (Baxter et al., 2022).

Onze eerste avond voelde veelbelovend. Hoeveel we daarna allebei wilden investeren, moest nog blijken. Zijn terugkeer zag ik als een teken dat hij het toch wilde proberen. Of we daar steeds hetzelfde onder verstonden, weet ik niet.


Misschien heeft hij mij gebruikt voor zijn eigen behoeften

Die vraag heb ik mezelf ook gesteld. Iedere keer dat hij terugkwam, maakte ik opnieuw ruimte voor de mogelijkheid om samen verder te gaan. Ik weet niet of hij op die momenten hetzelfde voor ogen had.

Wat ik wel merkte, was dat ik tijd en energie bleef steken in een contact dat weinig duidelijkheid gaf. Dat mocht meewegen in mijn besluit, ook zonder volledig antwoord op de vraag wat zijn bedoeling was.


Wat onzekerheid met je aandacht kan doen

Had ik er te veel achter gezocht? Hij zei zelf dat hij het wilde proberen, dus ik had reden om die mogelijkheid serieus te nemen. Achteraf zie ik wel dat ik zijn woorden soms meer gewicht gaf dan het verloop van het contact als geheel.

Whitchurch et al. (2011) onderzochten hoe onzekerheid over iemands belangstelling aantrekkingskracht kan beïnvloeden. Vrouwelijke studenten bekeken profielen van mannen die zogenaamd hun profiel hadden beoordeeld. Sommige deelnemers hoorden dat de mannen hen erg leuk vonden, anderen dat de belangstelling gemiddeld was. Een derde groep wist niet welke van die twee beoordelingen zij hadden gekregen.

De deelnemers in die onzekere groep dachten het meest aan de mannen en rapporteerden de meeste aantrekkingskracht. De onderzoekers vonden aanwijzingen dat het vaker nadenken daarin een rol speelde. Het experiment ging over eerste indrukken, maar laat zien hoe onzekerheid iemand meer ruimte in je gedachten kan geven.

Bij mezelf herken ik hoe de vraag waar ik aan toe was steeds terugkwam. Zijn toenadering leek even een antwoord te geven. Bij zijn volgende terugtrekking ontstond dezelfde vraag opnieuw. Daardoor bleef ik misschien langer bezig met het begrijpen van zijn belangstelling dan met het beoordelen van hoe het contact voor mij werkte.


Wat hechting me helpt begrijpen

Onderzoekers beschrijven volwassen hechting vaak aan de hand van twee dimensies.

  1. Hechtingsangst gaat over de angst of zorg dat de ander je afwijst, verlaat of er niet voor je zal zijn.
  2. Hechtingsvermijding gaat over ongemak bij emotionele nabijheid of afhankelijkheid, bijvoorbeeld wanneer je je kwetsbaar opstelt of op iemand leunt.

Bij veilige hechting zijn angst en vermijding relatief laag. Je voelt je doorgaans op je gemak met nabijheid en durft steun te vragen. Hoe veilig of onzeker je je voelt, kan per relatie verschillen (Fraley et al., 2011; Simpson & Rholes, 2017).


Bij mezelf herken ik iets van een angstige hechtingsreactie. Wanneer hij afstand nam, zocht ik naar tekenen dat er nog een kans was. In de hechtingstheorie heet het hyperactivatie wanneer je onder spanning extra alert wordt op mogelijke afwijzing en sterker naar bevestiging zoekt.

Onderzoekers beschrijven ook deactivatie, waarbij iemand onder spanning bijvoorbeeld minder steun zoekt of afstand houdt (Simpson & Rholes, 2017). Ik heb me afgevraagd of afstand nemen hem hielp om met spanning om te gaan. Zijn terugtrekking kan ook zijn voortgekomen uit twijfel over ons.

Eerdere ervaringen kunnen meespelen in hoe je een nieuw contact beleeft. Andersen en Chen (2002) beschrijven hoe iets in het heden verwachtingen en reacties uit eerdere relaties kan oproepen. Een andere situatie kan daardoor een vertrouwde reactie uitlokken. Dat bedoel ik hier met een trigger. Bij mij was afstand zo’n signaal om snel weer naar duidelijkheid te zoeken.


De invloed van steeds opnieuw beginnen

Arriaga et al. (2018) beschrijven hoe herhaalde onzekere ervaringen binnen relaties kunnen bijdragen aan hechtingsonzekerheid. Onvoorspelbare beschikbaarheid kan de hoop op nabijheid in stand houden en samengaan met een sterkere behoefte aan bevestiging.

Zo kan je gevoel van rust steeds afhankelijker worden van het contact met de ander. Bij mezelf herken ik dat zijn terugkeer opluchting gaf, waardoor ik opnieuw ruimte maakte voor een volgende poging. Dat helpt me begrijpen waarom ik bleef wachten en proberen.

Van een afstand zie ik die herhaling duidelijker. Toen ik er middenin zat, reageerde ik vooral op wat er op dat moment gebeurde. Een nieuwe toenadering kon de eerdere teleurstelling tijdelijk naar de achtergrond duwen.


Heb ik de connectie zelf gesaboteerd?

Ik heb me afgevraagd welke invloed mijn onzekerheid had op hoe ik me opstelde. Was ik soms terughoudend uit angst opnieuw gekwetst te worden? Of zocht ik juist meer contact om zekerheid te krijgen? Misschien creëerde ik daarmee onbedoeld afstand of druk.

Dat zijn vragen waarmee ik mijn gedrag wil onderzoeken. Zonder concrete momenten terug te halen, kan ik niet bepalen hoeveel die reacties meespeelden. Ik weet ook niet hoe het contact zou zijn verlopen als ik anders had gereageerd.

Wat ik wel kan erkennen, is dat mijn teleurstelling soms doorklonk in onze gesprekken. Mijn behoefte aan duidelijkheid was voor mij belangrijk. De manier waarop ik die uitte, kon invloed hebben op hoe we elkaar bereikten.


Mijn eigen aandeel

Soms vroeg ik me af of hij besefte wat die wisselingen met me deden. Mijn aandacht verschoof van dit raakt me naar zou hij weten dat hij me hiermee raakt?

Fincham en Bradbury (1992) maken in hun relatieonderzoek onderscheid tussen hoe je het gedrag van een partner verklaart en hoeveel opzet je eraan toeschrijft. Ik weet welke uitwerking zijn terugtrekking op mij had. Naar zijn bedoeling kan ik alleen gissen.

Ik wilde dat hij begreep wat er bij mij speelde. Soms had ik dat rustiger kunnen zeggen. De manier waarop ik reageerde, kan hem ook geraakt hebben. Voor mijn eigen woorden en onzekerheid neem ik verantwoordelijkheid.


Het kantelpunt en de manier waarop ik afsloot

Ik vroeg me zo vaak af of híj verder wilde, dat ik nauwelijks nog stilstond bij de vraag of ík op deze manier verder wilde. Iedere toenadering gaf even opluchting. Ondertussen kostte het wachten steeds meer energie en begon ik vaker aan mijn eigen oordeel te twijfelen.

Achteraf denk ik dat ik mezelf veel tijd en energie had kunnen besparen door eerder afstand te nemen. Met wat ruimte had ik beter kunnen zien hoe vaak hetzelfde gebeurde en wat ik zelf nodig had. Misschien had ik het patroon dan eerder doorbroken.

Toen ik het contact als geheel bekeek, zag ik dat het me meer kostte dan het me gaf. Ik wilde stoppen, ook al had ik graag een andere afloop gehad.

De manier waarop ik dat deed, vind ik moeilijk om op terug te kijken. Ik deed bewust iets waarvan ik verwachtte dat het onze connectie onherstelbaar zou beschadigen en dat hij daarna niet meer terug zou komen. Daarmee probeerde ik een einde te maken aan het steeds opnieuw beginnen.

Ik vind achteraf dat ik daarin anders had moeten handelen. Het gaf me een groot schuldgevoel. Daarna kwam er ook rust, doordat ik niet langer op zijn terugkeer rekende. Die rust verklaart waarom de afsluiting voor mij zoveel betekende. Tegelijk blijf ik verantwoordelijk voor hoe ik die tot stand bracht.

Als ik hiervan wil leren, moet ik ook naar dat moment kijken. Hoe had ik eerder een grens kunnen stellen? Wat had ik nodig gehad om zelf bij een afscheid te blijven, zonder iets te doen dat ik daarna betreurde?


Herkennen, ervaren en loslaten

Voor mij begint herkennen met onderscheid maken tussen wat ik opmerk en wat ik vrees. Hij neemt afstand beschrijft wat ik merk. Ik ben bang dat hij me afwijst benoemt mijn reactie.

In een laboratoriumonderzoek zagen Lieberman et al. (2007) dat het benoemen van emoties bij negatieve beelden gepaard ging met een minder sterke reactie in hersengebieden die betrokken zijn bij emotionele verwerking. In mijn eigen situatie helpt het benoemen me vooral om helder te krijgen wat er op zo’n moment speelt.

Met ervaren bedoel ik dat ik teleurstelling kan toelaten voordat ik besluit wat ik ermee doe. Ford et al. (2018) vonden dat het accepteren van moeilijke gedachten en gevoelens samenhing met minder sterke negatieve emoties bij alledaagse stress. Voor mij betekent het dat ik mezelf tijd kan geven voordat ik reageer.

Loslaten betekende dat ik mijn keuze niet langer liet afhangen van zijn uitleg of zijn volgende stap. Ik had genoeg ervaren om te weten dat ik zo niet verder wilde. Mijn leerpunt is hoe ik eerder naar dat besef kan handelen en een grens kan vasthouden op een manier waar ik achteraf achter sta.


Wat was de les?

Soms vraag ik me af of ik dit moest meemaken om eerder te leren vertrouwen op mijn eigen oordeel. Misschien had ik dat ook op een minder pijnlijke manier kunnen leren.

In het onderzoek van Tashiro en Frazier (2003) beschreven mensen na een relatiebreuk zowel verdriet als persoonlijke groei. Ik herken dat je iets kunt meenemen uit een ervaring waarvan je liever had gezien dat die anders afliep. Vaak zijn de ongezonde relaties, de relaties waarvan je het meeste leert.

Ik had de dagen waarop hij terugkwam lang zwaarder laten wegen dan de dagen ertussen. Toen ik ook die andere dagen serieus nam, veranderde mijn blik op het contact. Ik zag hoeveel tijd ik had doorgebracht in afwachting en hoe dit mijzelf en mijn leven negatief beïnvloedde.


Peter Pan en Wendy

Misschien begrijp ik daarom iets van Wendy. Nooitgedachtland heeft iets verleidelijks. Alles lijkt er mogelijk en het verhaal hoeft nog niet afgelopen te zijn. Ook ik bleef ruimte maken voor wat er tussen ons nog kon ontstaan.

Wendy besluit uiteindelijk terug te keren. Als ik haar verhaal naast het mijne leg, herken ik vooral die keuze om verder te gaan. Mijn eigen vertrek verliep moeizamer. Ik zie nu dat ik eerder had willen vertrekken en zorgvuldiger had willen afsluiten.

Maar ik bleef niet meer wachten op Peter Pan. Ik ging verder…
LEES VERDER… Hoofdstuk 2:Toen ik stopte met wachten! (Doornroosje) Prins Phillip

Bronnen

Andersen, S. M., & Chen, S. (2002). The relational self: An interpersonal social-cognitive theory. Psychological Review, 109(4), 619–645.

Arriaga, X. B., Kumashiro, M., Simpson, J. A., & Overall, N. C. (2018). Revising working models across time: Relationship situations that enhance attachment security. Personality and Social Psychology Review, 22(1), 71–96.

Baxter, A., Maxwell, J. A., Bales, K. L., Finkel, E. J., Impett, E. A., & Eastwick, P. W. (2022). Initial impressions of compatibility and mate value predict later dating and romantic interest. Proceedings of the National Academy of Sciences, 119(45), e2206925119.

Fincham, F. D., & Bradbury, T. N. (1992). Assessing attributions in marriage: The Relationship Attribution Measure. Journal of Personality and Social Psychology, 62(3), 457–468.

Ford, B. Q., Lam, P., John, O. P., & Mauss, I. B. (2018). The psychological health benefits of accepting negative emotions and thoughts: Laboratory, diary, and longitudinal evidence. Journal of Personality and Social Psychology, 115(6), 1075–1092.

Fraley, R. C., Heffernan, M. E., Vicary, A. M., & Brumbaugh, C. C. (2011). The Experiences in Close Relationships—Relationship Structures Questionnaire: A method for assessing attachment orientations across relationships. Psychological Assessment, 23(3), 615–625.

Lieberman, M. D., Eisenberger, N. I., Crockett, M. J., Tom, S. M., Pfeifer, J. H., & Way, B. M. (2007). Putting feelings into words: Affect labeling disrupts amygdala activity in response to affective stimuli. Psychological Science, 18(5), 421–428.

Mikulincer, M., Shaver, P. R., Bar-On, N., & Ein-Dor, T. (2010). The pushes and pulls of close relationships: Attachment insecurities and relational ambivalence. Journal of Personality and Social Psychology, 98(3), 450–468.

Simpson, J. A., & Rholes, W. S. (2017). Adult attachment, stress, and romantic relationships. Current Opinion in Psychology, 13, 19–24.

Tashiro, T., & Frazier, P. (2003). “I’ll never be in a relationship like that again”: Personal growth following romantic relationship breakups. Personal Relationships, 10(1), 113–128.

Whitchurch, E. R., Wilson, T. D., & Gilbert, D. T. (2011). “He loves me, he loves me not . . .”: Uncertainty can increase romantic attraction. Psychological Science, 22(2), 172–175.

By Jennifer Seesing 20-08-2026

·

—

Geef een reactie